Karar Verememenin Ağırlığı: Seçim Yapmak Neden Bir Yas Sürecidir?

İnsan hayatının en tüketici hallerinden biri, iki yolun tam ortasında donup kalmaktır.

Ayrılmak mı kalmak mı? Bu işi bırakıp kendi yoluma gitmek mi, yoksa kurulu düzenin güvenli sularında kalmak mı? Bu şehirden gitmek mi, kök salmaya devam etmek mi?

Günler, aylar, bazen yıllar geçer. Zihin bir sarkaç gibi iki seçenek arasında gidip gelir. Her iki şıkkın da artıları ve eksileri yüzlerce kez alt alta yazılır, dostlara danışılır, sabahlara kadar tavan izlenir. Fakat o karar bir türlü verilemez.

İnsanlar bu durumu "kararsızlık" ya da "yeterli bilgiye sahip olamamak" zanneder.

Oysa varoluşçu psikoterapinin önde gelen isimlerinden Irvin Yalom'un hatırlattığı gibi, kararsızlığın kökeni entelektüel bir eksiklik değil; seçimin getirdiği varoluşsal yasın ağırlığıdır.

---

Her Seçim Bir Vazgeçiştir

Bir karar vermek, sadece bir yolu seçmek demek değildir; aynı zamanda seçilmeyen diğer bütün yolları kendi ellerinizle öldürmek demektir.

Bir şehri seçtiğinizde, diğer şehirde olabilecek o ihtimaller evrenini toprağa verirsiniz. Bir mesleğe adandığınızda, diğer yeteneklerinizin yeşerebileceği o bahçeyi feda edersiniz. Biriyle evlendiğinizde ya da bir ilişkiyi seçtiğinizde, diğer bütün potansiyel karşılaşmalara kapıyı kapatırsınız.

İşte insanı felç eden şey, adım atmak istediği yolun zorluğu değil; seçmediği yolun getireceği o hayali cennetten vazgeçememesidir.

Zihin, karar vermediği sürece bütün olasılıkların hâlâ canlı olduğunu sanır. Kararsızlık, insanın faniliğini ve sınırlarını inkâr etme çabasıdır: "Eğer hiçbir yolu seçmezsem, hiçbir ihtimali kaybetmiş sayılmam."

Fakat gerçek çok acımasızdır: Karar vermemek de bir karardır; hayatı askıya alma ve zamanın sizin yerinize karar vermesine izin verme kararıdır. Ve zaman sizin yerinize karar verdiğinde, fatura daima çok daha ağır çıkar.

---

Kusursuz Karar Diye Bir Şey Yoktur

Karar veremeyen insanların en büyük tuzağı, ileride asla pişman olmayacakları, bütün pürüzleri giderilmiş, %100 garantili bir "doğru yol" arayışıdır.

Böyle bir yol yeryüzünde yoktur.

Hangi yolu seçerseniz seçin; o yolun da kendine has dikenleri, kendine has pişmanlıkları ve ödenmesi gereken bedelleri olacaktır. Güvenli limanda kalırsanız huzur bulursunuz ama içinizdeki potansiyelin çürüdüğü hissine katlanmak zorunda kalırsınız. Açık denizlere yelken açarsanız heyecan ve özgürlük bulursunuz ama fırtınalara ve belirsizliğin soğuk rüzgarlarına göğüs germek zorunda kalırsınız.

Olgunlaşmak, bedelsiz bir hayat arayışından vazgeçip; hangi bedeli ödemeye razı olduğunuza dürüstçe karar vermektir.

---

Seçimin Sorumluluğunu Omuzlamak

Karar verdiğiniz an bir şey daha olur: Bütün mazeretleriniz elinizden alınır.

Artık şartları, aileyi, piyasayı ya da şansı suçlayamazsınız. O yolun mimarı artık sizsinizdir. İnsanları kararsızlıkta tutan en büyük güçlerden biri de bu sorumluluk korkusudur. Çünkü harekete geçmeyen bir insan hata yapmaz; hata yapmayan bir insan da başarısızlıkla yüzleşmek zorunda kalmaz.

Ama hiçbir şey yapmadan kenarda bekleyen bir insan, kendi hayatının kahramanı değil; sadece başkalarının hayatını izleyen bir seyirci olarak kalır.

Bugün o yol ayrımında duruyorsanız, elinizdeki o defterleri kapatın. Bütün olasılıkları aynı anda yaşayamazsınız. Bir yol seçin ve seçmediğiniz yolların yasını sessizce tutun. Seçtiğiniz yolun tozu toprağı üzerinize bulaşsın; çünkü yürümek, kenarda durup yolu izlemekten her zaman daha asilcedir.